|
Wystawy lato LITERATURA I MUZYKA - WZAJEMNE FASCYNACJE WYSTAWA ZAKOŃCZONA „Literatura i muzyka - wzajemne fascynacje""Każda sztuka dąży do tego, Walter Pater Tematem wystawy były wzajemne inspiracje muzyki i literatury. „Każda sztuka dąży do tego, by stać się muzyką” – tę myśl Waltera Patera, angielskiego teoretyka sztuki, badacza renesansu i eseisty, obrałyśmy za motto wystawy. Uważał więc on muzykę za najdoskonalszą ze sztuk, ukoronowanie twórczej działalności człowieka. Ale nawet zgodziwszy się z nim, trzeba dostrzec, że muzyka często inspiruje się pozostałymi sztukami, czerpie obficie z dziedzictwa kultury, a szczególnie – z mitów, podań, wątków literackich. Literaturę natomiast fascynuje nieodmiennie świat dźwięków (szczególnie w poezji) oraz osobowości twórców (w prozie). Na wystawie przedstawiłyśmy te wzajemne fascynacje sztuk. Zaczęłyśmy od prezentacji wybranych prac teoretycznych poświęconych temu zagadnieniu. Problem muzyki w literaturze od dawna pozostaje w centrum zainteresowań badawczych m.in. Andrzeja Hejmeja, Krzysztofa Lipki, Tadeusza Szulca i in., poświęcono temu zagadnieniu także wiele opracowań zbiorowych. Kolejne gabloty poświęcone zostały idei synestezji sztuk w okresie Młodej Polski – epoce, gdy przenikanie sztuk było szczególnie intensywne. Jedną z gablot poświęcono w całości Stanisławowi Wyspiańskiemu, nawiązując do obchodzonej w tym roku 100. rocznicy śmierci dramatopisarza, w którego twórczości literackiej i plastycznej wątki muzyczne są wszechobecne. W kolejnych gablotach prezentowane były przykłady muzycznych motywów w poezji polskiej (m.in. Norwid, Leśmian, Staff, Słonimski, Miłosz, Fenikowski, Barańczak), w prozie i dramacie powszechnym – np. inspirowane działami Beethovena – „Symfonia pastoralna” Andre Gide’a i „Sonata Kreutznerowska” Lwa Tołstoja. Pokazujemy też utwory polskie, w których motyw muzyczny jest kluczowy – „Cudzoziemkę” Kuncewiczowej, „Tango” Mrożka oraz pierwsze skojarzenie z czasów szkolnych – „Janko Muzykant” Sienkiewicza. Osobną gablotę poświęcono wzajemnym inspiracjom muzyczno-literackim duetu twórczego: Jarosław Iwaszkiewicz – Karol Szymanowski. Rok 2007 został ogłoszony „Rokiem Szymanowskiego”. To okazja do przypomnienia wielu realizacji „Króla Rogera”, jednego z najbardziej znanych na świecie dzieł polskiej muzyki współczesnej. Libretto do opery napisał Jarosław Iwaszkiewicz. To tylko najbardziej widoczny efekt współpracy obu zaprzyjaźnionych twórców. Inspirowali się wzajemnie: Iwaszkiewicz wielokrotnie w szkicach muzycznych oraz w utworach epickich nawiązywał do twórczości i osoby Szymanowskiego, Szymanowski czerpał z dziedzictwa literatury, poznawanej dzięki Iwaszkiewiczowi. Minąwszy półmetek ekspozycji, odwracamy kierunki inspiracji – w dotychczasowych gablotach, utwory muzyczne, bądź postacie muzyków zainspirowały twórców literackich, w kolejnych – pokazujemy jak muzyka czerpie z dziedzictwa literatury. Gatunkiem muzycznym, w którym tekst, anegdota odgrywa kluczową rolę jest opera. Na wystawie pokazałyśmy literackie pierwowzory wielu znanych dzieł operowych – Rossiniego, Pucciniego, Wagnera, Donizettiego, Czajkowskiego, Mozarta i innych. Kolejna gablota to „lżejsza” forma muzyczna – musicale, też najczęściej sięgające po literacki kanon. Jednak czy wszyscy bez trudu wskażą skąd zaczerpnęli pomysł akcji twórcy „West Side Story”, „My Fair Lady”, „Les Miserables” czy „Scrooge’a”, tak chętnie przez nas oglądanych w Teatrze Muzycznym w Gdyni? Nie mogło na wystawie zabraknąć tzw. „poezji śpiewanej”. Przypominiałyśmy niezapomniane przeboje m.in. Ewy Demarczyk, Marka Grechuty, Leszka Długosza, Piwnicy pod Baranami i Jonasza Kofty. W zakończeniu wystawy, podsumowując, powróciłyśmy tematycznnie do jej początku – ponownie pokazując przykłady wzajemnej inspiracji i przenikania sztuk: muzyki – literatury – plastyki. Wybrany przez nas temat jest bardzo obszerny i rodzi wiele skojarzeń, pomysłów inscenizacyjnych. W miarę prac nad przygotowaniem wystawy, nasuwały się nam coraz to nowe i z żalem musiałyśmy z wielu rezygnować z powodu braku miejsca. Wystawa przez nas przygotowana była z konieczności tylko przykładowym wyborem, ale mamy nadzieję, że zdołałyśmy zasygnalizować i ciekawie pokazać muzyczność literatury i literackość muzyki. Wystawę przygotowały: Mirosława Ciesielska i Magdalena Schramm |
||