|
O sesji "Co dała Solidarność polskiej szkole ?" O sesji "Co dała Solidarność polskiej szkole ?"
Do współorganizowania sesji dyrektor M. Kłos zaprosiła Centrum Edukacji Nauczycieli w Gdańsku. Ze względu na rangę przedsięwzięcia zaproszono również do współpracy Instytut Pamięci Narodowej oraz następujące jednostki NSZZ "Solidarność": Sekcję Krajową Oświaty i Wychowania (przewodniczący Stefan Kubowicz), Sekcję Oświaty Regionu Gdańskiego (przewodniczący Wojciech Książek), Komisję Międzyzakładową Pracowników Oświaty i Wychowania w Gdańsku (przewodnicząca Bożena Brauer). Pomoc przy organizowaniu sesji zadeklarowało także Towarzystwo Przyjaciół PBW w Gdańsku. Koordynatorem działań dyrektor Biblioteki mianowała Marię Golly-Nowak, piastującą w PBW w Gdańsku również stanowisko zastępcy przewodniczącej Koła NSZZ "Solidarność". Osobą odpowiedzialną z ramienia CEN w Gdańsku została, pracująca na stanowisku konsultanta, pani Alina Strzałkowska. Duży wkład w całe przedsięwzięcie był pani Zofii Kuropatwińskiej - zasłużonego działacza "pierwszej Solidarności", a jednocześnie członka Towarzystwa Przyjaciół PBW w Gdańsku. W zamierzeniu organizatorów sesja - którą zaplanowano jako naukowo-wspomnieniową - miała spełnić dwa podstawowe cele: uczczenie narodzin "Solidarności" w sierpniu 1980 roku, w tym powstanie "Solidarności" Oświaty i Wychowania oraz przypomnienie wkładu tego ruchu w reformę oświaty i przemiany ustrojowe w Polsce. Biblioteka liczyła na spełnienie jeszcze jednego ważnego celu: zainteresowanie historią "Solidarności" oświatowej szerszego gremium i stworzenie warunków do bardziej intensywnego pozyskiwania materiałów źródłowych. Do wygłoszenia referatów zaproszono dra hab. Jana Żaryna i mgr Jacka Żurka z Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie, prof. Reginę Pawłowską z Uniwersytetu Gdańskiego, Stefana Kubowicza - przewodniczącego Sekcji Krajowej Oświaty i Wychowania oraz Wojciecha Książka - przewodniczącego Sekcji Oświaty i Wychowania Regionu Gdańskiego. Drugą część - wspomnieniową otworzyło wystąpienie Zofii Kuropatwińskiej, która przedstawiła sylwetkę Romana Lewtaka - nauczyciela, wybitnego działacza, twórcy ideowego "pierwszej Solidarności" oświatowej (zmarłego w 1987 roku). Wspomnienie o mężu i swoim udziale w "Solidarności" dodała Genowefa Lewtak - żona Romana. Pani Lewtakowa otrzymała z rąk Stefana Kubowicza złotą odznakę za zasługi dla Związku. Najbardziej poruszające były wspomnienia i refleksje Krystyny Pieńkowskiej - aktywnej działaczki "Solidarności" nauczycielskiej, internowanej w stanie wojennym. Z opinii wyrażonych na gorąco przez uczestników sesji wynika, że na temat historii "Solidarności" Oświaty i Wychowania jest ogromne zapotrzebowanie w środowisku oświaty pomorskiej, że jest to zagadnienie dotąd zaniedbane, a bardzo konieczne do opracowania i upowszechnienia. Zasłużeni działacze z czasów "pierwszej Solidarności" nie kryli radości z uczestniczenia w imprezie, świętującej 25 lat narodzin ruchu, którzy tworzyli, z zainteresowania ich działalnością, przeżyciami, motywami działań. Należy odnotować, że w roku 2000 miało miejsce bardzo ważne wydarzenie w Bibliotece związane z sesją w roku 2005: zostało zorganizowane zebranie założycielskie społecznego Komitetu Redakcyjnego "wydawnictwa poświęconego "Solidarności" nauczycielskiej działającej w Gdańsku w latach 1980-2000". W skład Komitetu weszło, poza pracownikami biblioteki, kilkunastu zasłużonych twórców i działaczy Solidarności oświatowej z Trójmiasta, jak Zofia Kuropatwińska, Krystyna Pieńkowska, Zofia Madej, Genowefa Lewtak i inni. Przewodniczącą Komitetu została Małgorzata Szweykowska - nauczyciel historii, działaczka "pierwszej Solidarności" oświatowej i duszpasterstwa nauczycieli w latach 80-tych. Zadaniem Komitetu było pozyskanie materiałów źródłowych i spisanie historii lub przynajmniej sporządzenia faktografii dot. "Solidarności" oświatowej w Gdańsku. Pierwsze zebrania Komitetu uświadomiły wszystkim od razu, jak wiele działań i osób, które te działania z wielką determinacją podejmowały w latach 80-tych, mimo groźby represji ze strony władz PRL, zostało zapomnianych, jak trudno odtworzyć niektóre podstawowe wydarzenia. Zdano sobie sprawę, że nadeszła najwyższa pora na zebranie pamiątek i dokumentów, ponieważ upływający czas bezlitośnie zaciera pamięć, niszczy świadectwa materialne, a uczestnicy i świadkowie wydarzeń "odchodzą". Tymczasem "Solidarność" oświatowa już w roku 1980 wypracowała podstawowe postulaty reform w polskiej edukacji, a następnie walczyła o wprowadzenie ich w życie, miała swój udział w walce o wolną, demokratyczną Polskę. W 2000 roku ukazała się książka Teresy Bochwic o historii "Solidarności" oświaty warszawskiej, której znaczenia dla opracowania historii tego ruchu nie sposób przecenić, jednak nie zawiera ona - z przyczyn naturalnych - szerszego przedstawienia działalności nauczycieli gdańskich. Pięć lat działania Komitetu Redakcyjnego nie dało wprawdzie jeszcze upragnionego wydawnictwa, ale zaowocowało pracami nad faktogrfią oraz pozyskaniem do zbiorów Muzeum Oświaty Pomorskiej wielu bezcennych materiałów źródłowych, jak np. bezcennego dokumentu - "Protokołu Ustaleń" z 17 listopada 1980 roku, stanowiącego porozumienie kończące głośny strajk nauczycieli w Urzędzie Wojewódzkim w Gdańsku (z oryginalnymi podpisami sygnatariuszy), czy prawie kompletnych dwóch zbiorów czasopism wydawanych przez nauczycieli trójmiejskich poza cenzurą w latach 1981-1989: "Kontaktów" i "Wiatru od Morza". Opracowała: Maria Golly-Nowak |
Pomysł zorganizowania sesji poświęconej 25-leciu Solidarności Oświaty i Wychowania - w związku z obchodami powstania NSZZ "Solidarność" - zrodził się na jesieni ubiegłego roku w Pedagogicznej Bibliotece Wojewódzkiej w Gdańsku, a dokładniej - wystąpiły z nim dyrektor Biblioteki Małgorzata Kłos oraz Maria Golly-Nowak, kierownik Wydział Zbiorów Specjalnych. Biblioteka była do tego przedsięwzięcia szczególnie predestynowana, ponieważ od dawna utrzymywała kontakty z osobami zasłużonymi dla Solidarności nauczycielskiej, działającymi w latach 80-tych, a także pozyskiwała zbiory historyczne i aktualne opracowania dotyczące "Solidarności".